UYUŞTURUCU SUÇLARINDA PAKETLEME, HASSAS TERAZİ VE PARA BULUNDURMANIN DELİL DEĞERİ

Av. Melike ALPTEKİN | MESA Hukuk ve Danışmanlık

Uyuşturucu maddeye ilişkin soruşturmalarda, maddenin birden fazla paket içerisinde bulunması, aramada hassas terazi ele geçirilmesi veya kişinin üzerinde nakit para olması, ticaret suçlamasının dayanakları arasında gösterilebilmektedir. Ancak bu bulguların hukuki anlamı, ele geçirildikleri koşullardan ve dosyadaki diğer delillerden bağımsız olarak belirlenemez.

Paketleme, hassas terazi ve para; uyuşturucu madde ticaretini destekleyebilecek delillerdir. Bununla birlikte her biri, kendiliğinden ve her olayda ticaret suçunun işlendiğini gösteren kesin bir karine oluşturmaz.

Değerlendirmede, eşyanın varlığı kadar kime ait olduğu, nasıl kullanıldığı ve isnat edilen fiille bağlantısı da ortaya konulmalıdır.

1. Kullanmak için bulundurma ile ticaret suçu arasındaki ayrım

TCK m. 191, kullanmak amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme ve bulundurma ile kullanma fiillerini düzenler. TCK m. 188/3 ise satma, satışa arz etme, başkasına verme ve diğer seçimlik hareketleri kapsar. Bu nedenle özellikle bulundurma fiilinin hangi amaçla gerçekleştirildiği önem taşır. Ayrıca TCK m. 188 bakımından her olayda para karşılığı satış veya kazanç elde edildiğinin kanıtlanması zorunlu değildir; başkasına verme de kanunda ayrıca düzenlenmiştir.

Bu ayrım yapılırken uyuşturucu maddenin miktarı, niteliği, bulundurulma biçimi, ele geçirildiği yer ve kişinin davranışları birlikte değerlendirilmelidir.

Kişinin kullanıcı olması ticaret suçunu işlemesini imkânsız kılmaz. Aynı şekilde, uyuşturucunun yanında bazı eşyaların bulunması da kullanmak için bulundurma ihtimalini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

2. Uyuşturucu maddenin birden fazla pakette bulunması ne anlama gelir?

Maddenin küçük, benzer ağırlıklarda ve ayrı ayrı teslim edilmeye elverişli paketler hâlinde bulunması, başkalarına dağıtılmak üzere hazırlandığı değerlendirmesini destekleyebilir. Ancak paket sayısı tek başına yeterli bir inceleme değildir.

Paketlerin içerikleri, net ağırlıkları, ambalaj özellikleri ve bulundukları yer belirlenmelidir. Maddenin kişinin eline zaten paketlenmiş biçimde geçip geçmediği ve paketleme işlemini kimin yaptığına ilişkin savunmalar da araştırılmalıdır.

Örneğin kişinin maddeyi satın aldığı şekliyle muhafaza ettiğini belirtmesi hâlinde, bu açıklamanın dosyadaki bulgularla uyumu incelenmelidir. Savunmanın yalnızca ileri sürülmesi kabulünü gerektirmez; fakat somut bir inceleme yapılmaksızın reddedilmesi de doğru değildir.

“Birden fazla paket vardır, dolayısıyla ticaret yapılmıştır” biçimindeki değerlendirme, paketleme ile isnat edilen fiil arasındaki bağlantıyı açıklamaz.

Bunun karşılığında, maddenin tek paket hâlinde bulunması da ticaret suçunu kesin olarak dışlamaz. Satışa veya başkasına devre ilişkin başka deliller varsa, tek paket bulunması bu delilleri etkisiz hâle getirmez.

3. Hassas terazi bulunması tek başına ticaret suçunu kanıtlar mı?

Hassas terazi, uyuşturucunun tartılması ve bölünmesi amacıyla kullanılabileceğinden önemli bir delil olabilir. Bununla birlikte terazinin ele geçirilmiş olması ile uyuşturucu ticaretinde kullanıldığının belirlenmesi farklı hususlardır.

Bu nedenle şu soruların cevaplandırılması gerekir:

• Terazi nerede bulunmuştur ve bu alana kimler erişebilmektedir?

• Terazinin şüpheli veya sanık tarafından kullanıldığına ilişkin hangi bulgular vardır?

• Üzerinde uyuşturucu madde kalıntısı tespit edilmiş midir?

• Uyuşturucu maddelerle ve paketleme malzemeleriyle nasıl bir konumsal bağlantı içindedir?

• Terazinin kullanım amacına ilişkin açıklamalar araştırılmış mıdır?

Terazi üzerinde uyuşturucu kalıntısı bulunması, uyuşturucu maddeyle teması destekler; bu tespit tek başına satış yapıldığını veya teraziyi belirli bir kişinin kullandığını göstermez.

Kalıntı bulunmaması da terazinin hiçbir şekilde delil olarak değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez. Diğer bulgularla kurulan bağlantı önemini korur. Özellikle ortak kullanılan ev veya işyerlerinde, eşyanın aynı ortamda bulunan herkese ait olduğu varsayılamaz.

4. Yargıtay uygulamasında delillerin birlikte değerlendirilmesi

Yargıtay 10. Ceza Dairesinin 2021/5718 Esas, 2023/189 Karar sayılı kararının yayımlanan özetinde, hassas terazi yönünden şu tespitte bulunulmaktadır:

“…bulaşıklık incelemesi yapılmamış ise de uyuşturucu maddelerle birlikte aynı sigara peketi içinde ele geçirilmesi…”

Özet: "Farklı tarihlerde sanığın aracında ele geçirilen bir adet hassas terazi, birer paket net 0,38 gram esrar ve net 0,9 gram metamfetamin maddeleri ile ikametinde ele geçirilen beş paket halinde net 3,4 gram metamfetamin maddesini satmak amacıyla bulundurduğunun; araçta ele geçenler yönünden farklı nitelikte uyuşturucu maddeler içermesi, hassas terazi ile ilgili olarak bulaşıklık incelemesi yapılmamış ise de uyuşturucu maddelerle birlikte aynı sigara peketi içinde ele geçirilmesi, sanığın tevil yollu ikrarı ve cep telefonundaki suç tarihli mesajlaşma içerikleriyle, ikametinde ele geçenler yönünden ise uyuşturucu maddelerin miktarı, satışa hazır halde paketler halinde ele geçirilmiş olmasıyla, her iki eylemde de ele geçirilen uyuşturucu maddelerin aynı bütünün parçası olduğu kabulü ile sabit olduğu..."

Kararda değerlendirme yalnızca terazinin varlığına dayandırılmamış; farklı maddeler, paketleme biçimi, sanığın açıklamaları ve suç tarihli mesajlaşmalar birlikte ele alınmıştır. Bu örnek, terazinin delil değerinin somut bağlantılar üzerinden incelendiğini göstermektedir. Buradan, her hassas terazi bulunan olayda ticaret suçunun oluşacağı sonucu çıkarılamaz. Librum

5. Nakit para bulundurmak suç geliri elde edildiğini gösterir mi?

Kişinin üzerinde, evinde veya aracında nakit para bulunması tek başına uyuşturucu ticaretinden gelir elde ettiğini kanıtlamaz. Paranın uyuşturucu satışıyla bağlantısı somutlaştırılmalıdır.

Değerlendirmede; paranın bulunduğu yer, miktarı, kupür dağılımı, olayın zamanı ve belirli bir alışverişle ilişkisi önem taşıyabilir. Ancak küçük kupürlerin bulunması veya para miktarının yüksek görülmesi, diğer koşullardan bağımsız olarak suç geliri kabulü için yeterli değildir.

Örneğin somut bir satış sırasında teslim edildiği belirlenen para ile aramada cüzdanda bulunan ve herhangi bir satışla ilişkilendirilemeyen para aynı delil değerine sahip değildir.

Ücret ödemesi, banka çekimi, ticari tahsilat veya borç ilişkisi gibi açıklamalar ileri sürülmüşse bunların araştırılabilir yönleri değerlendirilmelidir.

Kişinin paranın kaynağını belgeleyememesi, ispat yükünü tersine çevirerek paranın uyuşturucu satışından elde edildiğini kendiliğinden kanıtlamaz.

Öte yandan para ele geçirilmemiş olması da ticaret suçunu dışlamaz. Suçun kanuni kapsamı yalnızca tamamlanmış ve bedeli tahsil edilmiş satıştan ibaret değildir.

6. Paketleme, terazi ve para birlikte bulunursa nasıl değerlendirilir?

Bu bulguların birlikte bulunması, birbirlerini desteklemeleri hâlinde delil gücünü artırabilir. Bunun için her bulgunun suçla ve isnat edilen kişiyle bağlantısı açıklanmalıdır.

Bulgu	Ticaret değerlendirmesini destekleyebilecek koşullar	Ayrıca araştırılması gereken hususlar
Birden fazla paket	Ayrı teslimlere uygun, benzer biçimde hazırlanmış paketler ve bunlarla uyumlu devir delilleri	Paketlerin içeriği, net ağırlıkları, kimin hazırladığı ve edinilme biçimi
Hassas terazi	Uyuşturucuyla birlikte bulunması, kalıntı ve kullanım bağlantısı	Kullanıcısı, bulunduğu alanın ortaklığı ve kullanım amacına ilişkin açıklamalar
Boş ambalaj malzemeleri	Dolu paketlerle uyum ve paketleme faaliyetine ilişkin bulgular	Günlük kullanım ihtimali ve somut olayla bağlantısı
Nakit para	Belirli bir satış veya teslimle ilişkilendirilmesi	Kaynağına ilişkin açıklamalar, kayıtlar ve kime ait olduğu
Mesajlar veya alıcı beyanları	Belirli madde, bedel ve teslimle bağlantılı içerik	Hukuka uygun elde edilme, aidiyet, bağlam ve güvenilirlik

Delillerin birlikte değerlendirilmesi, yalnızca yan yana sıralanmaları anlamına gelmez. Mahkeme, bu bulguların birbirini nasıl doğruladığını ve kişisel kullanım savunmasının neden kabul edilmediğini gerekçelendirmelidir.

7. Aramanın hukuka uygunluğu neden ayrıca incelenmelidir?

Ele geçirilen eşyanın suçlamayı destekleyebilecek nitelikte olması, elde edilme yönteminin hukuka uygunluğunu gereksiz hâle getirmez. Arama ve elkoyma işlemlerinin dayanağı, kapsamı ve uygulanma biçimi ayrıca incelenmelidir.

Anayasa Mahkemesinin Mehmet Cengiz ve Rıdvan Cengiz başvurusunda verdiği 20.09.2023 tarihli, 2019/21704 başvuru numaralı kararda, uyuşturucu maddeler ile hassas terazinin mahkûmiyetin belirleyici delilleri olduğu değerlendirilmiştir. Mahkeme, aramanın icrasına ve delillerin kullanılmasına yönelik itirazların karşılanmamasını da inceleyerek hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr

Bu karar, terazi veya paketlenmiş uyuşturucunun delil değerinin bulunmadığı anlamına gelmez. Delilin neyi gösterdiği kadar, hukuka uygun biçimde elde edilip edilmediğinin de değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyar.

8. Mahkûmiyet için eşyanın bulunması yeterli değildir

Uyuşturucu dosyalarında paketleme, hassas terazi ve para önemli bulgular olabilir. Ancak mahkûmiyet gerekçesi, bu eşyaların bulunduğunun tekrarından ibaret kalmamalıdır. Maddenin hangi amaçla bulundurulduğu, eşyanın kimin kullanımında olduğu ve ticaret suçlamasıyla bağlantısı açıklanmalıdır.

Savunmada da yalnızca “terazi tek başına delil değildir” denilmesiyle yetinilmemeli; aidiyet, kriminal inceleme, paketlerin özellikleri, paranın kaynağı ve aramanın hukuka uygunluğu yönünden somut itirazlar ortaya konulmalıdır.

Ceza sorumluluğu, eşyanın çağrıştırdığı ihtimallere değil; hukuka uygun delillerle ortaya konulan fiile ve kişinin bu fiille bağlantısına dayanır.